Affiliate marketing terimleri, bir panele ilk girdiğinde en çok kafa karıştıran şey oluyor: EPC, çerez süresi, hakediş, sub ID, atribüsyon. Oysa bunların neredeyse tamamı üç soruya bakar: tıklama kime yazıldı, satış onaylandı mı, kazanç tıklama başına ne kadar? Bu sözlükte panelde ve program kurallarında karşına çıkan 40 terimi gruplar halinde, sade Türkçeyle ve tek paragrafta anlatıyorum.
İçindekiler
Sözlüğü iki şekilde kullanabilirsin: baştan sona okuyup modelin dilini bir oturuşta öğrenmek, ya da panelde bir terime takıldığında buraya gelip sadece onu okumak. Önerim şu: ilk kez bakıyorsan sırayla oku, çünkü terimler birbirini tamamlıyor. Bir kelimenin sözlük anlamı ve okunuşu için affiliate ne demek yazısına da bakabilirsin.
Modelin kendisini henüz tam oturtmadıysan önce affiliate marketing nedir rehberini okumanı öneririm; burada tanımları kısa tutuyorum, orada sistemin bütününü anlatıyorum.
Temel kavramlar
1. Affiliate marketing (satış ortaklığı)
Bir markanın ürününü sana özel bir linkle önerip, o link üzerinden gerçekleşen satıştan ya da kayıttan komisyon aldığın pazarlama modeli. Ürünü sen üretmez, stok tutmaz, kargo göndermezsin; satış ve müşteri hizmetleri markada kalır. Türkçede “satış ortaklığı” ya da “ortaklık programı” olarak da geçer.
2. Affiliate (yayıncı, publisher)
Ürünü öneren taraf, yani sen. Blog, YouTube kanalı, Instagram hesabı, bülten ya da küçük bir karşılaştırma sitesi olabilir. İngilizce panellerde “publisher” ya da “partner” başlığı altında görünürsün.
3. Reklamveren (advertiser, merchant)
Programı açan marka, pazar yeri ya da yazılım şirketi. Komisyon oranını, hangi ürünlerin komisyona dahil olduğunu, çerez süresini ve kuralları o belirler. Panelde “satıcı” ya da “kampanya sahibi” diye de geçebilir.
4. Affiliate ağı (network)
Birçok markanın programını tek çatı altında toplayan aracı platform. Tek hesapla birçok markaya başvurursun, tıklama ve satış takibi ile ödeme ağ üzerinden yürür. Bazı markalar ağ kullanmaz, programı kendi panelinden yönetir.
5. Affiliate programı
Bir markanın satış ortaklarıyla çalışma kuralları bütünü: başvuru şartları, komisyon modeli, hangi trafiğin kabul edildiği, hangi ifadelerin yasak olduğu, ödeme takvimi. Başvurmadan önce okunması gereken metin tam olarak budur.
6. Niş (niche)
İçeriğini ve ürün önerilerini topladığın dar konu alanı. “Teknoloji” bir konu, “öğrenciler için sessiz mekanik klavyeler” bir niştir. Nişi daraltmak trafiği azaltır ama satın almaya hazır okur oranını genelde artırır.
7. Dönüşüm (conversion)
Programın komisyon ödediği olayın gerçekleşmesi. Çoğu programda bu bir satış, bazılarında kayıt, deneme başlatma ya da uygulama indirme olur. Komisyonun neye bağlı olduğunu anlamak için ilk sorman gereken soru: bu programda dönüşüm ne sayılıyor?
Link ve takip terimleri
8. Affiliate link
İçinde seni tanımlayan takip kodu bulunan, programdan aldığın özel adres. Ziyaretçi bu adrese tıkladığında tıklama sana yazılır ve sonrasındaki satış senin hesabına düşebilir. Linkin nasıl alındığını ve nereye konduğunu affiliate link nedir yazısında adım adım anlattım.
9. Referans linki (referral link)
Genelde bir hizmetin mevcut kullanıcısına verdiği, yeni kullanıcı getirdiğinde karşılığı olan link. Affiliate linkten farkı, çoğu zaman karşılığın para değil kredi, indirim ya da ek kullanım hakkı olması ve resmi bir yayıncı sözleşmesine dayanmaması.
10. Deep link
Ana sayfaya değil, doğrudan belirli bir ürün ya da kategori sayfasına giden affiliate link. Okuru aradığı ürünün sayfasına bıraktığı için dönüşümü genelde ana sayfa linkinden daha iyi olur. Çoğu panelde “link oluşturucu” alanına ürün adresini yapıştırarak üretilir.
11. Sub ID
Linkin sonuna eklediğin, programın raporuna aynen yansıyan kendi etiketin. Hangi yazının, hangi videonun ya da hangi düğmenin satış getirdiğini ayırmak için kullanılır. Diyelim ki aynı ürünü iki ayrı yazıda öneriyorsun; her birine farklı bir sub ID verirsen hangisinin sattığını panelde görürsün.
12. Çerez (cookie)
Ziyaretçi linke tıkladığında tarayıcısına bırakılan küçük kayıt. Satış anında bu kayda bakılarak satışın hangi yayıncıya yazılacağı belirlenir. Tarayıcı ayarları, gizlilik modları ve çerez temizliği bu kaydı silebilir; bu yüzden her tıklama izlenebilir olmaz.
13. Çerez süresi (cookie duration)
Tıklamadan sonra kaç gün içinde yapılan satışın sana yazılacağını belirleyen süre. Program kurallarında gün olarak yazar ve programdan programa ciddi şekilde değişir. Komisyon oranı kadar önemlidir: uzun düşünme süresi olan pahalı ürünlerde kısa çerez süresi kazancı doğrudan kısar.
14. Postback (sunucu taraflı takip, S2S)
Tıklama ve satışın tarayıcı çerezi yerine sunucular arası bildirimle kaydedilmesi. Çerez kısıtlarından daha az etkilendiği için bazı programlar bu yöntemi kullanır ya da ikisini birlikte çalıştırır. Yayıncı tarafında genelde panelde bir adres tanımlamak gerekir.
15. Link maskeleme (link cloaking)
Uzun affiliate linki kendi alan adın üzerindeki kısa bir yönlendirmeye bağlamak. Bu sitede kullandığım /git/ad/ yapısı tam olarak budur: okur temiz bir adres görür, tıklama programa yönlendirilir. Amaç linki gizlemek değil düzenli tutmak; reklam bildirimini yine açıkça yapman gerekir.
Komisyon ve ödeme terimleri
16. Komisyon
Senin yönlendirdiğin dönüşüm karşılığında aldığın ödeme. Satış tutarının yüzdesi ya da sabit bir tutar olabilir. Ürün grubuna, kampanyaya ve bazen yayıncı seviyesine göre değişir; bu yüzden tek bir oran yerine panelindeki güncel oran tablosuna bakmak gerekir.
17. CPS (satış başına, cost per sale)
Komisyonun satış tutarı üzerinden ödendiği model. Pazar yerlerinde ve e-ticarette en yaygın yapı budur. Kazancın hem satış sayısına hem sepet tutarına bağlı olur.
18. CPA (eylem başına, cost per action)
Belirli bir eylem için sabit tutar ödenen model: hesap açma, form doldurma, ilk siparişi verme gibi. Satış tutarına bakılmaz, eylemin tamamlanıp tamamlanmadığına bakılır.
19. CPL (kayıt başına, cost per lead)
CPA’nın özel bir hali: kayıt bırakan her nitelikli kişi için ödeme. Nitelikli olmanın şartı (gerçek telefon, belirli ülke, belirli ilgi alanı) program kurallarında tanımlanır ve şartı karşılamayan kayıtlar reddedilir.
20. CPC ve CPM
CPC tıklama başına, CPM ise bin gösterim başına ödeme anlamına gelir. Affiliate programlarında nadirdir, daha çok reklam ağlarında görülür. Panelde bu kısaltmaları görürsen kazancın satışa değil trafiğe bağlı olduğunu anlarsın.
21. Yinelenen komisyon (recurring)
Abonelikli ürünlerde, yönlendirdiğin müşteri ödemeye devam ettiği sürece tekrar eden komisyon. Süresi ve kapsamı programa göre değişir: bazıları ilk belli bir dönemle sınırlar, bazıları abonelik yaşadığı sürece öder.
22. Hakediş ve onay (approval)
Satışın komisyona kesin olarak dönüşmesi. Sipariş kaydı oluştuğunda komisyon “beklemede” görünür; iade ve iptal süresi dolduktan sonra onaylanır. Panelde bekleyen tutarı kazanılmış saymamak, nakit akışını yanlış planlamamanın en basit yolu.
23. İade, iptal ve ters kayıt
Müşteri siparişi iade ya da iptal ettiğinde ilgili komisyonun hesabından düşülmesi. İngilizce panellerde “reversed” ya da “cancelled” olarak geçer. İade oranı yüksek ürün gruplarında onaylanan komisyonun bekleyenden belirgin şekilde düşük olması normaldir.
24. Ödeme eşiği ve ödeme döngüsü
Eşik, ödemenin yapılabilmesi için birikmesi gereken en düşük tutar; döngü ise ödemelerin hangi takvimle yapıldığı. İkisini birlikte okumak gerekir: düşük trafikte yüksek eşik, kazancın aylarca hesapta beklemesi anlamına gelir.
Ücretsiz başlangıç rehberini al
Affiliate marketing’e ilk 30 günde nasıl başlayacağını adım adım anlatan rehberi e-postana gönderelim.
Sistemi baştan sona birlikte kurmak istersen: Affiliate Marketing Temel Program (68 derslik video kurs, son modülde yapay zekâ otomasyonu).
Ölçüm ve metrik terimleri
25. Gösterim ve tıklama
Gösterim, linkin ya da içeriğin kaç kez görüntülendiği; tıklama, linke kaç kez basıldığı. Affiliate panelinde gördüğün tıklama sayısı ile site analitiğindeki sayı genelde birebir aynı olmaz, çünkü ikisi farklı noktadan sayar.
26. CTR (tıklama oranı)
Tıklama sayısının gösterim sayısına oranı. İçeriğin okuru linke gitmeye ikna edip etmediğini gösterir. Düşük CTR genelde içeriğin kötü olduğunu değil, linkin okurun karar verdiği yerde durmadığını anlatır.
27. Dönüşüm oranı (CR)
Linke tıklayanlardan kaçının dönüşümü tamamladığı. Bu oran büyük ölçüde senin elinde değildir: ürün sayfası, fiyat, stok ve ödeme adımları markanın tarafındadır. Senin etkileyebildiğin kısım, linke tıklayanın doğru niyetle gelmesi.
28. EPC (tıklama başına kazanç)
Toplam kazancın toplam tıklamaya bölünmesi. İki programı karşılaştırmanın en dürüst yolu genelde EPC’dir, çünkü komisyon oranını, sepet tutarını ve dönüşüm oranını tek sayıda birleştirir. Yüksek oranlı ama kötü dönüşen bir program, düşük oranlı iyi dönüşen bir programdan daha az kazandırabilir.
29. AOV (ortalama sipariş tutarı)
Linkinden geçen siparişlerin ortalama tutarı. Komisyon yüzdeyse kazancı doğrudan belirler. Aynı komisyon oranında, sepet tutarı yüksek ürün grupları tıklama başına daha fazla getirir.
30. Atribüsyon (attribution)
Bir satışın hangi yayıncıya ve hangi temas noktasına yazılacağına karar veren kural seti. Okur satın almadan önce birkaç içerik görmüş olabilir; atribüsyon kuralı bu zincirde kimin komisyon alacağını belirler.
31. Son tıklama kuralı (last click)
En yaygın atribüsyon kuralı: satış, çerez süresi içindeki son affiliate tıklamasına yazılır. Pratikteki sonucu şu: senin yazından tıklayan okur, almadan hemen önce bir kupon sitesinin linkine tıklarsa komisyon oraya gider.
32. ROI ve ROAS
ROI yaptığın yatırımın getirisi, ROAS ise reklam harcamasının karşılığında dönen gelirdir. Reklamla trafik satın alıyorsan bu iki sayı işin kârlı olup olmadığını söyler; organik trafikle çalışıyorsan yatırımın büyük kısmı zaman olduğu için hesabı saatle yapmak daha gerçekçi olur.
| Kısaltma | Açılımı | Ne söyler |
|---|---|---|
| CPS | Satış başına ödeme | Komisyon satış tutarına bağlı |
| CPA | Eylem başına ödeme | Sabit tutar, eylem tamamlanmalı |
| CPL | Kayıt başına ödeme | Nitelikli kayıt şartı var |
| CTR | Tıklama oranı | Link doğru yerde mi |
| CR | Dönüşüm oranı | Tıklayan alıyor mu |
| EPC | Tıklama başına kazanç | Programları karşılaştırmanın özeti |
| AOV | Ortalama sipariş tutarı | Sepet tutarı kazancı nasıl etkiliyor |
Trafik ve içerik terimleri
33. Organik trafik
Reklam ödemeden, arama motoru sonuçlarından gelen ziyaretçi. Affiliate için değerlidir, çünkü bir soruyu arayan kişi genelde karar vermeye yakındır. Karşılığında yavaş birikir ve içeriğin güncel tutulmasını ister.
34. Arama amacı (search intent)
Bir aramayı yapan kişinin aslında ne istediği: öğrenmek, karşılaştırmak ya da satın almak. Satın alma amacı taşıyan aramalar daha az kişi getirir ama satışa en yakın olanlardır. İçerik türünü amaca göre seçmek, affiliate tarafında en çok fark yaratan kararlardan biri.
35. Huni (funnel)
Okurun ilk karşılaşmadan satın almaya kadar geçtiği yol. Affiliate’de huni genelde kısadır: bir soru, bir yardımcı içerik, bir karar. Huniyi gereksiz uzatmak değil, okurun karar anını doğru yakalamak işe yarar.
36. Açılış sayfası (landing page)
Linkten tıklayanın ilk indiği sayfa. Markanın ürün sayfası olabileceği gibi, kendi sitende kurduğun bir karşılaştırma ya da liste sayfası da olabilir. İçeriğin vaadiyle açılış sayfasının gösterdiği şey uyuşmuyorsa dönüşüm düşer.
37. İnceleme ve karşılaştırma içeriği
Tek ürünü ayrıntılı ele alan inceleme ve birkaç seçeneği yan yana koyan karşılaştırma. Affiliate’de en çok satış getiren iki içerik türü genelde bunlardır, çünkü okur zaten seçim yapma noktasındadır. İkisinde de dürüstlük ve “kime uygun değil” bölümü, satıştan daha uzun vadeli bir kazanç getirir.
Kural, rol ve risk terimleri
38. Reklam (tanıtım) ibaresi
Önerinin karşılığında komisyon aldığını okura ve izleyiciye açıkça bildirmen. Türkiye’de ticari reklam mevzuatı bu bildirimi zorunlu tutuyor; sosyal medyada “Reklam” ya da “Tanıtım” ifadesi, sitede ise bağlantıdan önce açık bir cümle standart yoldur. İbare linkten sonra değil önce, görülebilecek yerde durmalı.
39. rel=”sponsored” ve nofollow
Bir bağlantının ticari olduğunu arama motorlarına bildiren teknik işaretler. Affiliate bağlantılarına “sponsored” (ya da en azından “nofollow”) eklemek, arama motorlarının önerdiği uygulamadır ve sitenin güvenilirliğini korur. Bu teknik işaret, okura yapılan reklam bildiriminin yerine geçmez; ikisi ayrı şeydir.
40. Affiliate manager (program yöneticisi)
Marka ya da ağ tarafında yayıncılarla ilgilenen kişi. Komisyon artışı, özel kupon, onay bekleyen satış ya da reddedilen başvuru gibi konularda muhatabın odur. Panelde iletişim bilgisi varsa, düzenli satış getirmeye başladıktan sonra kısa ve somut bir mesaj yazmaya değer.
Bonus: çerez doldurma ve kural ihlali
Sözlüğün dışında ama bilmen gereken bir terim: çerez doldurma (cookie stuffing), ziyaretçi tıklamadan çerez bırakma gibi yöntemlerle satış sahiplenmeye çalışmak. Kupon sitelerinin marka adına reklam vermesi, marka adıyla alan adı alma ya da izinsiz e-posta gönderimi de çoğu programda yasaktır. Sonucu genelde hesabın kapatılması ve birikmiş komisyonun ödenmemesi olur.
Bu terimleri nasıl kullanacaksın?
Sözlüğü okuduktan sonra işe dönüştürmenin pratik yolu şu sırayla bakmak:
- Programın kurallarını oku. Komisyon modeli (CPS, CPA, CPL), çerez süresi, onay süresi ve ödeme eşiğini not al.
- Linkini doğru kur. Ana sayfa yerine deep link kullan, farklı içeriklere farklı sub ID ver.
- Panelde üç sayıya bak. Tıklama, dönüşüm oranı ve EPC. Satış yoksa hangisinin düşük olduğunu bul.
- Bildirimi baştan yerleştir. Reklam ibaresi ve teknik işaretler sonradan eklenen değil, şablonunun parçası olsun.
Terimlerin çoğu tek başına basit; işi zorlaştıran şey hangisinin kazancı gerçekten belirlediğini bilmemek. Önerim şu: ezberlemeye çalışma, panelini açıp bu sözlüğü yanında tutarak kendi raporundaki başlıkları tek tek eşleştir. Bir oturumda modelin dilini öğrenmiş olursun.
Sözlükteki terimlerden biri de deep link; ürün sayfasına doğrudan nasıl bağlandığını deep link nedir yazısında ayrıca anlattım.
Bu konudaki rehberler
Affiliate marketing sözlüğü üzerine ayrıntılı rehberler:
- Çerez Süresi (Cookie Duration) Affiliate Kazancını Nasıl Etkiler: Affiliate çerez süresi, linkine tıklayan kişinin kaç gün içinde yaptığı alışverişin sana yazılacağını belirleyen penceredir. Nasıl çalıştığını, son tıklama kuralını, tarayıcı kısıtlarını ve program karşılaştırırken neye bakman gerektiğini anlatıyorum.
- EPC Nedir? Tıklama Başına Kazanç: EPC, tıklama başına kazanç demektir: affiliate linkine gelen her bir tıklamadan ortalama ne kadar komisyon kaldığını gösterir. Nasıl hesaplandığını, panelde nasıl okunacağını ve hangi hatalara dikkat etmen gerektiğini anlatıyorum.
- Deep Link Nedir? Ürün Sayfasına Affiliate Link: Deep link, affiliate takip kodunu sitenin ana sayfasına değil, önerdiğin ürünün ya da kategorinin tam sayfasına ekleyen linktir. Normal affiliate linkten farkını, nasıl oluşturulduğunu ve hangi hatalara dikkat etmen gerektiğini anlatıyorum.
- Sub ID Nedir? Affiliate Tıklamalarını Ayırarak Takip Etmek: Sub ID (alt kimlik), affiliate linkinin sonuna eklediğin ve o linkin hangi kanaldan, hangi içerikten geldiğini sana gösteren kısa bir etikettir. Nasıl eklendiğini, neye yaradığını ve hangi hatalardan uzak durman gerektiğini anlatıyorum.
- Affiliate Ne Demek? Türkçesi, Okunuşu ve Anlamı: Affiliate kelimesinin İngilizcedeki anlamı, pazarlamadaki karşılığı, Türkçesi ve doğru okunuşu. Cambridge ve Oxford sözlüklerinden doğrulanmış tanımlarla, örnek cümlelerle anlatıyorum.
Diğer konular: Affiliate marketing temelleri · Türkiye’deki affiliate programları · Kanallar: sosyal medya, blog, YouTube ve e-posta · İçerik ve büyüme stratejisi · Yasal taraf: reklam bildirimi, vergi ve izinler · Hesaplayıcılar ve araçlar
Sık sorulan sorular
Affiliate marketing terimlerinin Türkçe karşılıkları var mı?
Bir kısmının var: affiliate marketing için satış ortaklığı, publisher için yayıncı, advertiser için reklamveren, conversion için dönüşüm kullanılıyor. EPC, CPA, sub ID ve deep link gibi kısaltmalar ise panellerde İngilizce haliyle geçtiği için Türkçe karşılığı yerine kısaltmasıyla öğrenmek daha pratik.
Program karşılaştırırken hangi terime bakmalıyım?
Tek bir sayıya bakacaksan EPC, yani tıklama başına kazanç. Komisyon oranını, dönüşüm oranını ve ortalama sepet tutarını birleştirdiği için yüksek oranlı ama kötü dönüşen programları ayırt etmeni sağlar. Yanına çerez süresini ve onay süresini de koy.
Çerez süresi ile onay süresi aynı şey mi?
Hayır. Çerez süresi, tıklamadan sonra kaç gün içindeki satışın sana yazılacağını belirler. Onay süresi ise yazılan satışın iade ve iptal ihtimali geçtikten sonra ne zaman kesinleşeceğini anlatır. Biri satışın sana ait olup olmadığıyla, diğeri ödemenin zamanıyla ilgili.
Referans linki ile affiliate link arasındaki fark nedir?
Affiliate link, bir yayıncı programına kaydolup aldığın ve karşılığı para komisyon olan takip bağlantısıdır. Referans linki genelde bir hizmetin mevcut kullanıcısına verilir ve karşılığı para yerine kredi, indirim ya da ek kullanım hakkı olur.
Son tıklama kuralı neden önemli?
Çünkü okur senin içeriğinden tıklasa bile, satın almadan hemen önce başka bir affiliate linkine tıklarsa komisyon oraya yazılır. Bu yüzden linki okurun karar verdiği ana en yakın yere koymak ve okuru gereksiz bir arama turuna göndermemek kazancı doğrudan etkiler.
